Viðtal við Bjarna Má Júlíusson um verkefni LVP í Sisimiut
Grænlenska rafveitan Nukissiorfiit er að láta byggja fyrir sig 15 MW vatnsaflsstöð í botni „annars fjarðar“, en svo nefnist hann þar sem hann er annar fjörður frá Sisimiut.
Bjarni Már í Sisimiut
Grænlenska rafveitan Nukissiorfiit er að láta byggja fyrir sig 15 MW vatnsaflsstöð í botni „annars fjarðar“, en svo nefnist hann þar sem hann er annar fjörður frá Sisimiut. Ístak sá um byggingu virkjunarinnar. Landsvirkjun Power og Ístak hafa nú gert með sér samning um að LVP aðstoði þá við gangsetningu, innleiðingu á rekstrar- og viðhaldskerfi, rekstrarstjórnun og þjálfun heimamanna svo þeir geti tekið við rekstrinum að ári liðnu.
Til að fræðast meira um þetta verkefni hitti undirrituð Bjarna Má Júlíusson, sem er fulltrúi LVP í þessu verki, og bað hann um að lýsa í hverju hans verk væri aðallega fólgið og upplifun hans af Grænlandi og Grænlendingum.
Mitt verk var aðallega fólgið í því að halda utan um samninginn við Ístak og skipuleggja rekstrarstjórnun stöðvarinnar sem er framkvæmd af vönum mönnum frá aflstöðvardeild Landsvirkjunar. Frá gangsetningur virkjunarinnar 15. nóvember 2009 og fram að afhendingu til verkkaupa 7. apríl 2010, hafa Landsvirkjunarmennirnir Jónas Þór Sigurgeirsson og Pétur Bjarni Gíslason skipst á mánaðar úthöldum og alfarið séð um rekstur stöðvarinnar og þannig veitt Sisimiutbúum birtu og il frá hreinni vatnsorku.
Reksturinn hefur tekist vel þrátt fyrir marga „barnasjúkdóma“ sem skapast af því að mikil áhersla var lögð á að koma virkjuninni í gang áður en fjörðinn legði og gerði allt uppihald í öðrum firði erfiðara. Raforkuframleiðsla frá stöðinni hefur einungis legið niðri í um 4 daga vegna truflana og endurbóta á þessum 5 fyrstu rekstrarmánuðum hennar og er sá árangur ekki síst að þakka reynslu og áræðni þeirra Jónasar og Péturs við erfiðar aðstæður.
Mitt hlutverk hefur aðallega falist í að fylgjast með prófunum og gangsetningu stöðvarinnar og beita mér fyrir nauðsynlegum endurbótum frá rekstrarlegu sjónarmiði. Auk þess annast ég og held 13 námskeið fyrir starfsmenn Nukissiorfiit og fá þeir skipulagða kennslu á öllum kerfum stöðvarinnar áður en þeir koma að rekstrinum. Vegna þessara námskeiða dvel ég um það bil eina til tvær vikur í mánuði á Grænlandi þar til í júní þegar námskeiðahaldi líkur. Mér hefur oft verið hugsað til þess að það hefði nú verið munur að fá svona skipulagða þjálfun áður en við byrjuðum að reka Blöndu á sínum tíma. LVP mun annast rekstrarstjórnun í eitt ár frá afhendingu stöðvarinnar nú í apríl og mun okkar hlutverk aðallega felast í rekstrarráðgjöf, þjálfun og innleiðingu viðhaldskerfis sem passar stöðinni.
Hver er svo reynsla þín af Grænlandi og Grænlendingum?
Landið er hrikalega stórt og fallegt. Sisimuit er næststærsti bær Grænlands og liggur á 67°N breiddargráðu, borið saman við Grímsey sem er á 66°N breiddargráðu. Í Sisimiut er mikil rækjuútgerð. Höfuðstaðurinn Nuuk er aðeins sunnar en þangað er klukkutíma flug. Bærinn er byggður í stórgrýti og nú veit ég hvað er átt við þegar talað er um stórgrýti. Björgin þarna eru eins og einbýlishús að stærð.
Hvað með samgöngur?
Það fyrsta sem ég tók eftir er að það er ekkert vegakerfi þarna nema í bænum sjálfum og út á flugvöll. Það eru bílar, en annar hver bíll er leigubíll. Fólk forgangsraðar hvað það þarf og fyrst kaupir það bát, síðan snjósleða og svo bíl. Allar samgöngur eru tímafrekar og dýrar. Ég spurði einn heimamann hvort Grænlendingar hefðu efni á því að ferðast og hann svaraði að það væru margir sem færu aldrei neitt, þar sem þeir hefðu hreinlega ekki efni á því.
Það er mikið talað um félagsleg vandamál á Grænlandi. Varstu eitthvað var við þau?
Það er nokkuð um þau á Grænlandi sem er afleiðing af því að veiðar drógust saman. Grænlendingar sem bjuggu í „bugtum“ eins og það er kallað, gátu ekki lengur stundað veiðar og ástandið var ansi bágborið. Danir settu þá fram það sem þeir kölluðu „stóra planið“ þar sem þeim var safnað saman í bæina og settir í stórar blokkir þar sem þeir upplifðu allt annað líf en þeir voru vanir og náðu ekki að fóta sig í þessari nýju tilveru. Það sem mér finnst verst í þessu er að þetta bitnar á börnunum, t.d. hvað varðar skólagöngu, það skiptir ekki svo miklu máli hvort þau fara í skólann eða ekki. Það má samt ekki alhæfa í þessu. Vandamál eru í öllum þjóðfélögum og það er varasamt að trúa öllum sögum sem sagðar eru.
Ég hafði t.d. mjög gaman af að sjá hvað þeir hjá Nukissiorfiit standa vel að rekstrinum hjá sér. Það eru um 30 starfsmenn sem þar vinna og þeir reka 6 diselrafstöðvar og fjarvarmaveitu fyrir allar stóru byggingarnar. Diselvélarnar eru gamlar Burmeister & Wine vélar og fást ekki orðið vararhlutir í þær. Því var orðið tímabært að fá vatnsaflsvirkjun. Það er gaman að segja frá því að eftir að virkjunin fór að framleiða rafmagn er verið að spara um 25 þús. lítra af olíu á sólarhring þegar kaldast er. Það má líkja þessu við þegar Landsvirkjun og Rarik voru að rafvæða Ísland fyrir 25-30 árum, að þá voru það hetjur sem voru að rafvæða landið. Í dag er oft litið á okkur sem skúrka sem erum að skemma landið. Það sama er að gerast á Grænlandi í dag. Grænlendingar eru mjög ánægðir að fá þessa hreinu orku, það liggur enginn reykur lengur yfir bænum.
Hvernig hefur svo samstarfið gengið við Grænlendingana?
Við höfum reynt að mæta þeim sem jafningjum og látið þá finna að við séum þarna til þess að hjálpa og kenna þeim á búnaðinn. Þeir hafa rekið þessar rafstöðvar, rafveitu og fjarvarmaveitu og þetta er mjög snyrtilegt hjá þeim. Þeir geta alveg rekið vatnsaflsstöð, þurfa bara að læra það.
Við látum þetta vera lokaorðin og óskum Bjarna Má og félögum góðs gengis á Grænlandi.
Margrét Óskarsdóttir
